Skip to main content

Kōrero: Matariki

I te takurua, ka kōhiti a Matariki ki te rangi i te ata hāpara. I te ao Māori, koianei ia te tohu mō te tīmatanga o te tau hōu; he wā tēnei hei tangi i ngā mate, hei whakanui i te ao mārama. I tēnei te mano tau 2000, kua manaakitia anōtia a Matariki e te tini. Ko ētahi o ngā kaupapa whakanui i a ia, ko te tuku manu aute (pākau), pūangi hā wera, taputapu pahū hoki.

Story by Paul Meredith
Te āhua nui: Te kāhui o Matariki

Story Summary

Ngā whakaahua

He aha a Matariki?

Ko Matariki te ingoa o te huinga whetū e kīia nei e te Pākehā, ko Pleiades. Hei te takurua - hei ngā marama o Mei o Hune - ka kōhiti a Matariki i te rangi. Koinei te tohu ki te Māori mō te tīmatanga o te tau hōu.

Ko te whakamārama mō te kupu ‘matariki’, arā, ko ‘ngā mata o te ariki’, ko te ‘mata riki’ rānei. E kī ana ngā kōrero, ka riri a Tāwhirimātea - te atua o ngā hau - i te wehenga o Rangi rāua ko Papa e ā rāua tamariki. Nā tana kaha pukuriri ka huri a Tāwhirimātea ka tīkaro i ōna ake whatu, ka whiu ki te rangi hei whetū.

Te ora me te mate

I ngā wā o mua, ko te tangi i ngā mate tētahi o ngā mahi nui i te wā o Matariki. Hāunga tērā, he wā hari anō a Matariki – kua hauhaketia ngā kai i ngā māra, kua kohikohia ngā kaimoana, kua tutua ngā manu ki ngā tahā, kī ana ngā pātaka i te kai. He wā hari tēnei; he waiata, he kanikani, he hākari ngā umanga nui.

Matariki i ēnei rā

I ngā rā o mua, whakanuitia ai a Matariki; heoi, tatū rawa ki te tekau tau atu i 1940, ka memeha tēnei tikanga. Mai i te tau 2000, ka whakaaratia ngā kaupapa whakanui i a Matariki. Ahakoa te tokoiti o te tangata i tautoko i tēnei kaupapa i te tau 2000, nawai ā, ka hāpaitia a Matariki e te tini me te mano. Ko tētahi mahi whakahirahira i te wā o Matariki ko te whakarewa manu aute – he tikanga tawhito tēnei, kia tata ai ngā manu aute ki ngā whetū.

Me pēnei te tohu i te whārangi:

Paul Meredith, 'Matariki', Te Ara - the Encyclopedia of New Zealand, http://www.TeAra.govt.nz/mi/matariki (accessed 21 September 2017)

Story by Paul Meredith, published 12 Jun 2006