Nō te whānau mātāmua o roto i a Ngāti Apa a Te Pikinga. He tuahine ia nō Te Arapata Hīria. Ko ōna kāinga ko Whangaehu, ko Turakina, kei te taha tonga o Whanganui. Nō te takiwā ki te tau 1800 pea ia i whānau ai nō te mea…
Search
Ko Tihao te matua o Te Whatanui, nō ēnei hapū e rua o Ngāti Raukawa, arā, nō Ngāti Huia me Ngāti Parewahawaha. Nō Ngāti Huia anō tōna whaea a Pareraukawa, te tuahine pakeke o Hape-ki-tūārangi. Ko Ngāti Huia anō hoki te…
Ko Te Pēhi Kupe te mātāmua o ngā tama a Toitoi, ā, i heke mai a ia i ngā tātai matua o Toa Rangatira, te tino tipuna o Ngāti Toa. I whānau mai a Te Pēhi i Kāwhia. Ko Waipunāhau tōna whaea, ā, nō Ngāti Mutunga o roto o…
Ko te kōrero i whānau mai pea tēnei rangatira o Ngāti Toa, a Te Rangihaeata, i Kāwhia, i te tekau tau atu i 1780. Ko tōna hapū i uru atu ki roto o Ngāti Kimihia, i te taha ki tana whaea, ki a Waitohi, te tuahine o Te…
Ko Puhi-o-Aotea Rātahi te perehitini tuatoru o te Hāhi Rātana. Heoi anō nō te wā i whānau ai ia ko Ērina Wiremu Rātana kē tōna īngoa. Nō te tau 1898, 1899 kē rānei ia i whānau ai i Ōrākeinui, ā, nō ngā tau ki muri ka…
Nō te whakapaunga o te rau tau 1700–1799 i whānau ai a Te Peehi Tūroa. Ko Te Rākau-ā-Peehi Tūroa Papa-i-ōuru te roanga atu o tōna īngoa. Ko Te Hītaua a Tūkai-ora tōna matua, ko Tinanga tōna whaea. Nō ngā waka o Te Arawa…
Nō te 8 o Ākuhata i te tau 1874 i whānau ai a Tuiti Makitānara (Sweet MacDonald) ki te pūau o Kaituna (Havelock) ki ngā kokorutanga o Te Wairau (Marlborough). Nō Rangitāne, nō Ngāti Kuia, nō Ngāti Apa me Mua-ūpoko ōna…
Ko te whakaaro i whānau mai a Rere-ō-maki i te takiwā o te wahapū o te awa o Whanganui. He tamāhine a ia nā te toa rangatira o Whanganui, nā Te Aewa, rāua ko tana wahine o Te Arawa, ko Titia. Nō Ngāti Tūpoho, nō Ngāti…
I whānau a Haami Tokouru Rātana – he mea karanga kē e te mano tini ko Toko – i Parewanui i te taha hauāuru o te awa o Rangitīkei, i te 21 o Hūrae i te tau 1894. Ko ia te mātāmua o ngā tamariki tokowhitu a Tahupōtiki…
Nā ngā mahi a Hōne Waiti (John White) rāua ko Te Peehi (Elsdon Best) i mau te īngoa o Hāmiora Tumutara Pio o Ngāti Awa me Ngāti Tūwharetoa ki roto i ngā rārangi pukapuka. Ko te mahi nui a Hāmiora Tumutara he tuhituhi i…
Nō te tau 1820 pea te whānautanga o Te Peeti Te Aweawe. He tama ia nā Te Aweawe rāua ko tana wahine matua ko Hinetārake. I takea mai i a Whātonga ki a Rangitāne. Ko Ngāti Hineaute tōna hapū. Ko ia tētahi o ngā kaiārahi…
I whānau a Te Pūoho-o-te-rangi i te whakamutunga o te rau tau 1700–1799 ki Poutama, te tūrangawaewae o Ngāti Tama ki te raki o Taranaki. Arā anō ōna īngoa, ko Te Pūoho-ki-te-rangi, ko Ngārau, ko Te Manu. Ko ia te…
Ko Maata (Martha) Rātana – taihoa ake karanga kētia ana ko Te Reo T. W. R. Hura – tētahi o ngā tamariki tokowhitu a Te Urumanaao Ngāpaki rāua ko tana tāne, ko Tahupōtiki Wīremu Rātana, te tangata nāna i tīmata te Hāhi…
Mai i ngā tau tōmua o te rau tau 1800–1899, ā tae noa ki waenga o aua tau, ko Te Ānaua te rangatira o Ngāti Ruakā hapū o Te Āti Haunui-a-Pāpārangi. Ko Pūtiki-wharanui, e tū tata atu rā ki te wahapū o Whanganui, tōna pā…
Taketake ake tēnei tangata a Te Rangiotū, nō Rangitāne, nō Ngāti Rangitepaia. Ko ana mātua ko Pohoi Te Rangiotū rāua ko Rīria Rangipōtango. Nō ērā wā i mua tata o te tau 1820 ia i whānau ai. I muri tata tonu ka tae mai…
Ko Te Kere Ngātai-e-rua (Ngātaierua), e mōhiotia ana hoki ko Te Kere Te Huaki, he tama nā Pūtere rāua ko Te Huaki. Kāore i te tino mārama tōna rā whānau. Ka riro ko Te Kere hei kaihohou i te rongo, hei tohunga, ā, he…
Na, ko Te Rauparaha te tama a Werawera o Ngāti Toa rāua ko tana wahine tuarua a Parekōwhatu (Parekōhatu) o Ngāti Raukawa. E ai ki ngā kōrero e tamariki tonu ana i te taenga mai o Kāpene Kuki (James Cook) ki Aotearoa nei…
I whānau a Tāraia Ngākuti i ngā tau whakamutunga o te rau tau 1700–1799. Ko tētehi o ōna īngoa ko Te Tumuhuia. He tama ia nā Te Kaharunga rāua ko Rewa, te tamāhine a Te Rangitūmamao. I heke iho ōna mana i a Hineipu, te…
Tērā pea nō te tau 1855, 1866 rānei i whānau ai a Ātareta Kāwana Rōpiha Mere Rikiriki, arā, ko Mere Rikiriki rā tōna ake īngoa e mōhiotia whānuitia ana. Hei tamāhine a ia mā Kāwana Rōpiha o Ngāti Tauira rāua ko Mere…
Nō te matawaka o Te Āti Haunui-a-Pāpārangi a Mete Kīngi Te Rangi Paetahi. Ko Ngā Poutama, ko Ngāti Tūmango ōna hapū. He pānga ōna ki te iwi o Ngāti Apa. Ko ia te tama a te rangatira o Whanganui, a Paetahi. Ko Utaora…